İMAM-I  AZAM  ve  ZAYIF  HADİSLE  AMEL  KONUSU

  "İmâm-ı Âzam usûlünü şöyle açıklamıştır: "Rasûlullah (s.a.s.)'den gelen baş üstüne; sahâbeden gelenleri seçer, birini tercih ederiz; fakat toptan terketmeyiz. Bunlardan başkalarına  ait  olan  hüküm  ve  ictihadlara  gelince,  biz de onlar  gibi  ilim  adamlarıyız."

"Allah'ın  kitabındakini alır kabul ederim.  Onda  bulamazsam Rasûlullah'ın güvenilir, âlimlerce  mâlum  ve  meşhur sünnetiyle amel ederim. Onda da bulamazsam ashâbından dilediğim  kimsenin  re'yini  alırım...  Fakat  iş  İbrâhim,  Şâ'bi, el-Hasen, Atâ... gibi zevâta gelince  ben de  onlar  gibi  ictihad  ederim"  (1) 

  Gerçekte, Ebû Hanife, hadis ilminde meşhur muhaddisler kadar mütehassıs değilse de, "ictihad  şûrâsı" nda  bu  konuda  kendisine yardımcı olan hadis hâfızları vardır. (2)   İctihadında,  bizzat üstadlarından öğrendiği dört bin kadar hadis  kullanmıştır. (3)      Bazı  hadisleri  Hz. Peygamber'e  ait oluşunda   şüphe  bulunduğu,  başka bir deyişle hadisin sıhhatini tesbit için ileri sürdüğü şartlara   uymadığı   için   reddetmiştir. (4)     Yoksa  Ebû Hanife, değil sahih hadisleri  reddetmek,   mürsel   ve  zayıf   hadisleri   dahi   kıyasa   tercih   ederek   tatbik   eylemiştir.  (5) 

"İbn-i Hümam (Rh.a.), “zayıf hadisle müstehablık sabit olur” görüşündedir. Sehavî (Rh.a.) de  şartları dahilinde faziletler hakkında zayıf hadisle amel edileceği konusunda cumhur-u   ulemâ’nın   ittifakının   bulunduğunu   beyan   etmektedir.

Sonuç olarak, zayıf hadisle amel konusunda ulemanın farklı görüşleri paylaştıkları görülmektedir.  Zayıf  hadisle amel etmeyi mutlak olarak  men  edenlerin  görüşü   zayıf  bir görüştür.   Mutlak   olarak   caiz   görenlerin   görüşü de   işi iyiden iyiye gevşetmek demektir.   Belli   kısımlara   ayırıp   belli şartlara bağlı olarak amel edilebileceğini söyleyenlerin   görüşü   ise   orta   ve   doğru   bir   görüştür."  (6)(7).

KAYNAKLAR           

(1) (el-Mekkî, Menâkıb, I, 74-78; Zehebî, Menâkıb, 20-21; M. Ebû-Zehra, Târihü'l-fıkh, II, 161; A. Emin, Duha'l İslâm, II, 185 vd).

(2) (M. Zâhidü'l Kevserî, a.g.e., 152).

(3) (Mekkî, Menâkıb, II, 96).

(4) (İbn Teymiyye, Raf'u'l-Melâm, 87 vd.).

(5) (İbn Hazm. el-İhkâm. 929).

(6) (Prof. Dr. İsmail Lütfi Çakan; Hadis usulü, Marmara Üniv. İlahiyat. Fak. Yay.)

(7)-(Mustafa Çelik; Fıkhu’l Hadis, Misak Yay.)