İMAM-I TİRMİZİ (H. 209-279)
"İmam Tirmizi, Hadis ilminde Hafız-ı Kebir ve Hüccet sıfatlarını haizdir. Künyesi Ebu İsa, tam ismi M u h a m m ed b. Isa b. Süre et-Tirmizi 'dir. Buhari ve Ibn M e d i n î 'nin talebesidir. Ezber konusunda örnek kişiydi.
Tirmizi der ki:
— «Bu kitabı tasnif ettim ve onu Hicaz, Irak ve Horasan alimlerine arzettim beğendiler. Sünen adıyla bilinen «Cami» adlı bu kitap kimin evinde bulunursa sanki o evde Hz. Peygamber konuşuyormuş gibi olur.» İmam Tirmizi Hicri 209 senesinde doğmuş ve Hicri 279 senesinin Recep aynın 13 de Ti r m i z'de vefat etmiştir."
et-TİRMİZİ
Ebu İsa ibnu Sevre ibnu Musa ibnu ed-Dahhak es-Sülemi Muhammed ibnu İsa et -Tirmizi [50] ö.279
209 da Tirmiz'de doğdu. Aynı beldede 279 Receb'inde öldü.
Kuteybe ibnu İshak, İshak ibnu Musa, Muhammed ibnu Gaylan, Said ibnu Abdurrahman, Muhammed ibnu Beşşar, Ali ibnu Hacer, Ahmed ibnu Muni', Muhammed ibnu el-Müsenna, Süfyan ibnu el-Veki, el-Buhari' den hadis aldı.
O'ndan hadis alanlar arasında Muhammed ibnu Ahmed ibnu Mahbu el-Mahbubi el-Mervezi önemlidir.
es-Sünen:
Hadisin üçlü taksimini yapıp Sahih ve Zayıf türlerine hasen hadisi ekledi.[51]
Şöyle der: "Bu Kitabı tasnif ettiğim zaman, onu hicaz alimlerine arzettim, hoşnut oldular, Irak ulemasına arzettim, onlar da hoşnut oldular. Horasan ulemasına arzettim, onlar da hoşnut oldular. Her kimin evinde bu Kitap bulunursa,sanki o evde konuşan bir Nebi vardır"
İbnu el-Kesir: "et-Tirmizi'nin Sünen'indei fıkıh mezheplerine, istidlal yönlerine işaret edilmiş hadisin kısımları sahih, hasen , garib şeklinde beyan edilmiştir ki bu meziyetleri başka hadis kitaplarında görmek mümkün değildir. O, Kitabını derlerken hadislerin sened zincirlerini pek güzel bir şekilde özetlemiş ve her hadisin durumunu sıhhat, zayıflık ve münkerlik açılarından beyan etmiştir. O'nun el-Cami es-Sahih Kitabına gelince, O'nda bir çok münker hadis vardır."[52]
İbnu Receb el-Hanbeli: "Bilesiniz ki et-Tirmizi Kitabında Sahih ve bir zayıflığından dolayı sahihten bir derece aşağıda olan hasen ve ayrıca garib hadisleri zikretmiştir. Kitabına aldığı garib hadislerin bazılarına özellikle faziletlere dair olanlarında bir takım münker unsurlar vardır. Ama Ogenellikle susmayarak bunları beyan etmiştir. Yalanla itham edilmesi üzerinde ittifak edilmiş herhangi bir raviden nakilde bulunduğunu zannetmiyorum. Ama o, muhtelif isnadlara dayanan ve bazı isnadlarında müttehem ravilerin bulunduğu hadisler rivayet etmiştir. Nitekim Muhammed ibnu Said el-Maslub ve Muhammed ibnu es-Saib el-Kelbi'den hadis rivayetinde bulunmuştur. Evet, ezberi kötü olan ve hadislerinde vehm hakim olan ravilerden de hadisler rivayet etmiş olabilir. Ama O, susmamış ve bunları açıklığa kavuşturmaya çalışmıştır. Ebu Davud da kendisi gibi bu türden ravilerden nakillerde bulunmuş örneğin İshak ibnu Ebi Ferve vb.gibi ama susmayı yeğlemiştir. et-Tirmizi, zabıt sikadan, az veya çok vehmeden raviden rivayette bulunmuş, ancak az sayıda rivayetini aldığı bu iki tür ravilerin durumlarını açıklamaya çalışmıştır. [53]
Hadis İlmi nde pek çok kitap yazdı. el-Camiu's-Sahih en meşhurudur. Mezhebi görüşlerin, istidlal vecihlerinin zikredilmesi ve sahih, hasen, garip hadis türlerinin açıklanması Kitabın özgün yönüdür. İçerisinde Cerh ve Ta’dil kurallarıyla Kitabın son kısmında içerisinde Kitabu'l-İlel yer alır. (Ulumul Hikem Sitesinden Alınmıştır.)
