ÎMAM ET- TABERANÎ (H. 260 - 360)
"T a b e r a n î 'nin künyesi Ebu'l-Kasımdır. Tam ismi S ü leyman b. Ahmed b. Eyyûb e ş - Ş â m i e l - l a h m i 'dir. T a b e r a n i imam, Hafız ve hüccettir. Taberiyye'ye nisbet edilerek T a b e r a n î denilmiştir. Taberiyye, Ürdün 'de T a b e r i y y e gölünün kıyısında bir köydür. Hicri 260 yılında doğmuştur. 273 yılında hadis dinlemiş bin veya daha fazla şeyhden hadis rivayet etmiştir. Hicri 360 senesinin zilkade ayında vefat etmiştir."
et-Taberani
Ebu'l-Kasım Süleyman ibnu Ahmed ibnu Eyyub et-Taberani ö.360
Mu'cemler, muhaddislerce hadislerin, içerisinde sahabe isimlerine yahud şeyhlerinin veya beldelerinin veyahud da daha başka şeylerin isimlerine göre tertib edilerek zikredildiği kitaplardır. Galip olan alfabetik sıraya göre sahabe isimleri hakkında telif edilen, et-Taberani'nin el-Mucemu'l-Kebir'inde olduğu gibi alfabetik sıraya göre tertip edilerek yazılmalarıdır. Ebu Hureyre'nin Müsned’i bunların dışındadır. Zira et-Taberani, O’nun hadislerini müstakil bir eser halinde tasnif etmiştir. et-Taberani'nin 12 ciltten oluşan bu eserinde 60 bin hadis yer alır. İbnu Dıhye bunun hakkında:" O dünyanın en büyük Mu'cem’idir" der. Muhaddisler Mu’cem deyince onu kasdederler.
Mucemu'l-Evsat: Şeyhlerinin isimleri hakkında te’lif etti. O’nun şeyhlerinin sayısı aralarında Ebu Zur'a'nın da yer aldığı 2000 e yaklaşıyor. Öyle ki, rivayetlerin genişliği ve şeyhlerinin çokluğu sebebiyle et-Taberani için:" O, kendisinden sonra yaşamış olanlardan bile rivayet eder" denilir. Çok garip hadis yer alır.
ez-Zehebi:" et-Taberani bu eserini ed-Darakutni'nin, içerisinde rivayetlerin geniş olmasının faziletlerini beyan ettiği el-Efrad'ına benzetmiştir... Nefis, aziz, münker herşey var." Bu eserde 30 bin hadis yer alır. 6 büyük cilttir. Eseri yazarken çok güçlük çektiği için "Bu Kitap benim ruhumdur" der.
el-Mu'cemus-Sağır: Bir cilttir. Genellikle her şeyhinden bir hadis rivayet ederek bin şeyhten hadis yazmıştır. İçindeki hadislerin tamamının 20 bin olduğu söylenirse de el-Mukri bu sayının 1500 olduğunu söyler.
Kendisinden Ebu Nuaym ve başkaları hadis aldılar.
ez-Zehebi: "İtimad edilendir, sadıktır ve çok doğrudur,hafızası çok geniştir, illetleri, ravileri ve konuları iyi bilir, tasnifi pek çoktur, hadis ve hadis ilimleri bakımından en yüksek dereceye haizdir. İbnu Mürdeveyh'in O'nun kardeşi hakkında konuşması, kendisi hakkında zannedilmiştir. Halbuki öyle değildir. Aksine et-Taberani sağlam bir hafızdır."
110 yaşında Isfahan'da öldü. (Ulumul Hikem Sitesinden Alınmıştır.)
