Yetim   olarak   büyüdü.   Kur'an-ı ezberledi.   Arapçayı   çok   çabuk   öğrendi.   Bu dilin inceliklerine   vakıftı   ve   güzel   konuşurdu.   Daha   dokuz   yaşındayken hadis tahsiline başladı. Allah, onu Hz. Muhammed (s.a.v.)'in   nurlarıyla   aydınlatmayı,   ilahi   rahmetlerle   gölgelendirmeyi ve   yüce   peygamber (s.a.v.)'e ait   hikmetlerle   beslenmesini   irade   buyurmuş   olmalı ki, daha buluğ   çağına    gelmeden   onbinlerce   hadis   ezberleyebilmiştir.

    Hac   farizasını   yerine   getirmek   için    hicri   210 senesinde   Buhari, annesi ve kardeşiyle birlikte   M e k k e 'ye   gitmiştir. Hac farizasından sonra annesi ve kardeşi dönmüşler, o hadis bilgisini   derinleştirmek için Mekke'de kalmıştır.   Şark   ülkelerinin   ekserisini   gezmiş,   oralardaki bilginlerden   hadis   rivayet   etmiş   ve   fakihlerinden   fıkıh   öğrenmiştir.

     Buharı,   azimli,   özü sözü doğru, büyük bir kişiydi.   Allahu  Teala'dan çok korkuyordu. Rivayete göre namaz kılarken onu on altı arı sokmuş, buna rağmen namazını kesmemiştir. Namazı tamamladıktan   sonra   yanındakine   sırtını   açmış,   sırtında   öldürücü arı tarafından sokulmuş birçok yara görülmüştür.   Bağışlanmasını   ister   ve   gerçeği   araştırırdı. Mevlasından doğruyu ilham   etmesini,   kendisine   yönelip   kulluk   vazifesini yerine getirmeyi ve yaptığı ibadetlerin kabulü   için   yalvarırdı.

      Eseri:

   Buharı, «el-Camlu's-Sahih adlı kitabını on altı senede  (16)  yazmıştır.   Bu   kitaba   altı yüz bin   (600.000)  hadisden   seçtiği   dokuz bin (9.000) hadis almıştır.   Bunlar   içerisinde değişik şekillerde altı bin (6.000) hadis  tekrarlanmıştır.   Alimler,   hadis   konusunda en sahih kitabın bu kitap olduğunda   birleşmişlerdir.

      Ölümü:

     İmam   Buhari,   Kur'an   mahluk mudur, değil midir?   Diye münakaşa edildiği bir devirde yaşamıştır.   Kendisine de   bu   konu  sorulmuş, bu fitne   karşısında   sarsılmadan   imanını   muhafaza   etmiş.   H â k i m 'in   şiddet   ve    ilhadından   korkmadan,   Kur'an'ın   mahluk  olmayıp kadim olduğuna,   çünkü Kur'an Allah Taâlâ'nın   sıfatlarından  bir   sıfat   olduğundan   kadim   olması gerektiğine fetva vermiştir.  

     Bu   fetva   üzerine   Buhara'dan   sürgün   edilmiş,   zorla memleketinden çıkarılmıştır. Semerkant'a üç fersah uzaklıkta bir köyde hicri 256 senesinde hakkın rahmetine kavuşmuştur. Defnedildiği  zaman   kabrinden miskden daha güzel bir koku yayılmış ve bu koku günlerce devam etmiştir.

     Bu   hadise   o   muhitte   yaşayan   bütün   insanlar   arasında   yayılmıştır.

    Buhari   hergün   iki   badem  yerdi.   Annesi duası makbul bir hanımdı. Buhari çocukluğunda gözlerini   kaybetmişti.   Annesi   rüyasında   Halil İbrahim   (a.s.)'i   gömüştü,   İbrahim (a.s.) kendisine   «oğluna yapmış olduğun çok duadan   dolayı   Allah   oğluna gözlerini geri verdi» dedi. Artık   bundan   sonra oğlu B u h a r i   görmeye başladı.   Bu   hadise  doğrudur.   Zira   o  Resulullah (s.a.v.)'in   hadisini   araştırıp   ortaya   çıkarmak   için   samimi   bir  gayret  sarfetmiştir.

     İmamların   Buhari   Hakkında   Görüşleri:

     Hafız   Ibn   Hüzeyme:

    «Bize  emsalini   görmediğim   temiz,   müttekî   ve   alim   bir   zat   M u h a m m e d   b.   İsmail el-Buhari   hadis   rivayet   etmiştir.   O    hadisi    İshak, İmam Ahmed   ve    diğerlerinden   yirmi   derece   daha   fazla   biliyordu.»   demiştir."   A. AZİZ

el-BUHARİ:

     194 Buhara doğumlu. (13 Şevval cuma). Dedesinin babası el-Muğire Buhara Valisi el-Cufi Sa'd, el-Asire ibnu Mazhac vasıtasıyla Müslüman oldu.[11] Bir çok beldeye yaptığı er-Rıhle ile rivayet topladı. Mekke'de yazmaya başladığı Kitab’a 16 yıl Basra ve diğer beldelerde devam etti. Eser Buhara'da tamamlandı. Buhara yakınlarında Hartenk'te öldü (256 Ramazan Bayramı Gecesi).

Tahsil Hayatı: Bağdat'a vardığı zaman Muhaddisler O'nun geldiğini işitince toplandılar ve 100 hadis seçmeye karar verdiler. Bu amaçla, bir senedin metnini başka senedin içine ilave ederek böylece sened ve metinleri değiştirilmiş yüz tane hadis meydana getirdiler. Bunları her birine onar hadis olmak üzere on kişiye taksim ettiler. Ve onlara, el-Buhari'nin bulunduğu meclise geldiler. Artık halk toplanınca bu on kişiden her biri içeri girerek kendisine verilen hadislerden birini okudu ve O'na doğru olup olmadığını sordu. el-Buhari hepsine de bilmiyorum, diye cevap verdi. Sonra ilk adama dönerek: "Senin birinci hadisine gelince, onun doğrusu şu, ikincisininki şu" diyerek doğrularını aktardı. Horasan, Cebal, Irak, Hicaz, Şam ve Mısır'da bulunan Muhaddislerden hadis yazmıştır.10 yaşında iken hadis tahsiline başladı, 11 yaşında hadis otoritelerine karşı reddiyeler yazmaya başladı.

Hadis aldığı Raviler: Mekki ibbu İbrahim el-Belhi Abdan ibnu Osman el-Mervezi Ubeydullah ibnu Mus'a el-Absi Ebu Asım eş-Şeybani Muhammed ibnu Abdullah el-Ensari Muhammed ibnu Yusuf el-Firyabi Ebu Nuaym el-Fadl İbnu Dükeyn Ali ibnu el-Medeni Ahmed ibnu Hanbel Yahya ibnu Main İsmail ibnu Ebi Üveys el-Medeni el-Cami' el-Müsned es-Sahih el-Muhtasar min umuri Resulullahi ve sünenihi ve eyyamihi "el-Buhari'nin zihnine sahih hadisleri toplama arzusunu sokan ve bu hususta O'nun azmini takviye eden şey, hadis ve fıkıhta Mü'minlerin Emiri lakabına layık hocası İshak ibnu Raheveyh'tir.

    el-Buhari der ki: "İshak ibnu Raheveyh'in yanındaydık. Şöyle dedi :"Keşke sünneti ihtiva eden muhtasar bir kitap oluştursanız. " O'nun bu arzusu zihnimde yer etti ve "el-Cami es-Sahih"i telife başladım. Bu Kitabı 600 bin hadisin arasından seçtim."[12], [13]"Camiu’s-Sahih'i Mescidu'l-Haram'da tasnif ettim. Hiçbir hadisi iki rekat namaz kılmadıkca içerisine koymadım."[14] Mescidi Haram'da bablara ayırdığı, Ravzai-Mutahhara'da Nebi'nin kabri ile minberi arasında asıllarını ve müsveddelerini temize çektiğini kasdeterler. Sonra sahihleri toplar, Haremeyn'de ve seyahati esnasında uğradığı diğer beldelerde bunları uygun olan bab'larına yerleştirir. 16 sene uğraştı. Müslim O'nu şöyle anar."Ey Üstadların üstadı, muhaddislerin efendisi ve hadis illetlerinin tabibi" Etkilendiği bir de rüyadan bahseder:"Rü'yam'da, elimde kendisiyle Rasulullah'ı serinletmeye çalıştığım bir yelpaze olduğu halde, kendimi Resulullah a. ın huzurunda duruyormuş gibi gördüm. Sonra bunu rüya tabir edenlere sordum, bana:" Sen Rasulullah'ın hadislerini mevzuu hadislerden muhafaza edeceksin" dediler. İşte bu iki şey beni,"Camiu’s-Sahih'i tasnif etmeye sevk etti." "Bu Kitap’ta sadece sahih hadislere yer verdim. Bıraktığım sahih hadisler daha çoktur."[15] "Ezberimde 100 bin sahih, 200 bin gayri sahih hadis vardır."[16]

     Sayfaya  dön  >>>