"ÜMMETİMİN İHTİLAFI RAHMETTİR" HADİSİ
Esselamü aleyküm...
Muhterem kardeşim Sifil Efendi!
Sizden bir husus hakkında bilgi rica edeceğim. Mümkünse kısa zamanda cevap verebilirseniz memnun olacağım....
"Ümmetimin ihtilafı rahmettir" Hadisinin uydurma olduğu, aslı olmadığı söyleniyor. Oysa İbn-i Abidin'de "münkati" bir rivayetle (Rh.a) bunun halk arasında meşhur bir hadis olduğunu söylüyor.. Hatta İmam es-Suyuti (Rh.a) ve Acluni dahi hadis olduğunu söylemişler. Bunun aslı ile ilgili araştırmanız varsa gönderebilirseniz memnun olurum.
CEVAP:
Muhterem (...) Abdullah AZİZ efendiye:
Ve aleykumusselam ve rahmetullah.
"Ümmetimin ihtilafı rahmettir" hadisinin elimizdeki kaynaklarda merfu/sahih bir senedi yoktur.
el-Beyhakî, İmam el-Eş'arî'yi müdafaa maksadıyla kaleme aldığı er-Risâletu'l-Eş'ariyye'sinde[1] bu hadisi senetsiz olarak nakletmiştir.[2] Bu hadisi bu lafızla zikreden kaynakların hiç birisinde sened zikredilmemiştir. Hatta es-Sübkî, "Muhaddisler tarafından bilinmemektedir. Bu rivayetin ne sahih, ne hasen, ne de mevzu bir senedine rastlamadım" demiştir.[3] Yaygın olarak zikredilmesi dolayısıyla es-Süyûtî, "Belki önceki Hadis alimlerinin eserlerinde senedli olarak zikredilmiştir de, onların eserleri bizlere ulaşmamıştır" demiştir.[4]
Bu rivayeti senetsiz olarak veren kaynaklar es-Sehâvî, el-Aclûnî ve daha birçok alim tarafından zikredilmiştir. Oralara da bakılabilir.[5]
Bu rivayeti anlam olarak destekleyen ve İbn Asâkir, ed-Deylemî, el-Beyhakî ve el-Hatîbu'l-Bağdâdî[6] tarafından nakledilen "Ashabımın ihtilafı sizin için rahmettir" şeklindeki varyantın senedinde ise inkıta ve zayıflık vardır. Zira bu hadisin senedindeki Cüveybir b. Sa'îd zayıf bir ravidir. Hadisi İbn Abbâs (r.a)'tan nakleden ed-Dahhâk da İbn Abbâs (r.a) ile görüşmemiştir.
Hasılı "Ümmetimin ihtilafı rahmettir" hadisinin aslı (senedi) bulunamamıştır. Bu sebeple onu Efendimiz (s.a.v)'e izafe ederek nakletmek doğru değildir. Ancak onu anlam olarak destekleyen zayıf rivayetlerin ve Tabiun akvali ile daha sonraki kuşaklardan ulemaya ait beyanların mevcudiyeti sebebiyle, bir aslı olabileceğini söylemek yanlış olmaz.
Vesselam.
[1] Bu risale için bkz. İbn Asâkir, Tebyînu Kezibi'l-Müfterî, 100 vd.
[2] A.,g.e., 106.
[3] el-Münâvî, Feydu'l-Kadîr, I, 212.
[4] el-Câmi'u's-Sağîr, I, 210.
[5] el-Makâsıdu'l-Hasene, 26-7; Keşfu'l-Hafâ, I, 66-7.
[6] Târîhu Dimaşk, XXII, 359; Müsnedu'l-Firdevs, IV, 160; el-Medhal, 162; el-Kifâye, 65-6.
Ebubekir SİFİL
