NAMAZI BOZAN HALLER
522 Şu hallerde namaz bozulur:
1. Sabah namazını edâ ederken güneşin
doğması,
2. Cum'a Namazını edâ ederken İkindi
Vakti'nin girmesi,
3. Sargı üzerine mesh ile namaz kılan
mükellefin; yarası iyileştiği için sargısının düşmesi,
4. Özür sahibi bir kimsenin, namazın
içinde iken özürünün sona ermesi,
5. Ümmi olan kimsenin (Kur'an-ı Kerim
okumasını bilmeyen) imamın yerine geçmesi halinde,
6. İma ile namaz kılan mükellefin, rükû
etmeye ve secde yapmaya gücünün yetmesi halinde,
7. Mestleri üzerine mesh ederek abdest
almış bir kimsenin, namazın içinde iken mesh müddetinin bitmesi durumunda,
8. Teyemmümle namaz kılmakta olan
kimsenin, namazı edâ ederken suyu bulması halinde,
9. Ayakta bulunan mestlerin; çok bol
olup, kolayca çıkıvermesi durumunda,
10. Ümmi olan kimsenin namazı edâ
ederken, dinleyerek sureyi ezberlemesi halinde veya düşünerek bir sûreyi
okuyabilmesi durumunda,
11. Çıplak olan bir kimse namazını edâ
ederken, temiz ve kendisi ile namaz kılmak caiz olacak kadar bir elbise bulması
halinde,
12. Pis bir elbise ile namaz kılan
mükellefin; elbisesindeki o necaseti giderecek bir imkan bulursa namazı bozulur.
Aynı kimse bu imkanı bulamaz da; elbisesinin dörtte biri veya daha fazlası temiz
olursa, bununla örtünmesi mümkün olduğu halde terkederse namazı bozulur,
13. Sahib-i Tertib olan bir kimse;
namazını edâ ederken, geçirmiş olduğu bir namazını hatırlarsa,
14. Abdestli bir kimse; teyemmüm etmiş
bir kimsenin arkasında namaza durursa ve namaz kılarken suyu görürse namazı
bozulur. Ayrıca bir kimse imamın sahib-i tertib olduğunu bilir ve namaz
içerisindeyken onun da kazaya kalmış bir namazının olduğunu hatırlarsa, bu iki
durumda sadece iktida edenin (Yani cemaat durumunda olan kimsenin) namazı
bozulur ve batıl olur. Tebyin'de de böyledir.(282) Alauddin El Haskafi, bu
meselelere ilave olarak; namaz kılmakta olan cariyenin azad olunması halinde
derhal peçelenmezse, bayram namazı kılan kimsenin güneşin zevale erdiğini
bilmesinin ve kaza namazı kılan kimsenin üzerine üç kerahat vaktinden birinin
girmesinin namazını bozacağını ilave etmiştir"(283)
523 Molla Hüsrev: "Sabah namazında
güneşin doğmasıyla, Cum'a namazında ikindi vaktinin girmesiyle, namaz içinde
özürlünün özrünün ortadan kalkmasıyla, yaranın iyileşip sargının düşmesiyle,
pislikle namaz kılan kimsenin, pisliği gideren şeyi teşehhüd miktarı oturduktan
sonra bulmasıyla ve cariyenin tesettürsüz (yani asıl kıyafetiyle) namaz kılarken
azad edildiğinde avretini örtememesi halinde meydana gelen durumlar. İmam-ı Azam
(rha)'a göre, namaz kılan kimsenin kendi iradesi olmaksızın namazı bozucu
hallerdir. İmameyn'den gelen kavil ise; bu durumlar kendi isteğiyle namazdan
çıkma hükmündedir"(284) buyurmaktadır.
524 Yukarıda zikrettiğimiz durumlarda
namaz batıl olduğu zaman, bu namazlar "Nafile'ye" dönüşmüş olmaz. İbn-i Abidin;
"Buradaki "batıl olmakla" tabirinden murad; aslın ve vasfın batıl olmasına ve
yalnız vasfın batıl olmasına şamildir"(285) hükmünü zikretmektedir. Yalnız şu üç
halde, bu namazlar nafile namaza dönüşür: Birincisi: Tertib sahibinin, namazını
edâ ederken, geçirdiği bir namazının (faite'nin) bulunduğunu hatırlaması
halidir. İkincisi: Sabah namazını edâ ederken güneşin doğması halidir. Üçüncüsü:
Cum'a namazını edâ ederken, ikindi vaktinin girmesi halidir. Cevheretü'n
Neyyire'de de böyledir.(286)