İSTİHSAN
"Lügatta «
Bir şeyi iyi ve güzel görmek, tercih etmek» manalarına gelen «Husn» kökünden gelmektedir. İslâmi ıstılahta; ümmetin menfaatini ve adalet esasını dikkate alarak, iki hükümden daha kolay olanını tercih etmektir. İmam-ı Serahsi istihsan'ın müsamaha ve ruhsat esasına dayandığını beyan eder. (1) Ayrıca buna «Kıyas-ı Müstahsen» de denileceğini zikreder. Resûl-i Ekrem (SAV)'in: «Kolaylaştırın, güçleştirmeyin, müjdeleyin nefret ettirmeyin» (2) Hadis-i Şerifinin buna delil olduğunu beyan eden ulema çoğunluktadır.Ayrıca Kur'an-ı Kerim'de yer alan: «Allah Sizin İçin kolaylık diler, zorluk murad etmez» (3) ayet-i kerimesi de istihsan'ın delili kabul edilmiştir. İmam-ı Şafii (rh.a.) «İstihsan'ın» sonradan çıkan bir yorum olduğu noktasını beyan ederek, delil kabul etmemiştir."
• Bunların dışında Sahabe-i Kiram'ın sözleri, İstishab, daha önceki Şe-riat'ler (Yani Kur'an-ı Kerim'de beyan buyurulan geçmiş ümmetlere ait hükümler) ve Umum belva gibi deliller de zikredilmiştir.
• Diğer kaynaklar başlığı altında sunduğumuz deliller; «
Edille-i Erbaa» da herhangi kafi bir hükmün bulunmaması halinde başvurulan hususlardır. Bu kaynaklar «Usûl-i Fıkıh» kitaplarında izah edilmişlerdir.KAYNAKLAR
(1) İmam-ı Serahsi - E1 Mebsut - Beyrut: ty, C: 10, Sh: 145.
(2) Ez Zebidi - Tecrid-i Sarih Tercemesi ve şerhi - Ank: 1976, C: l, Sh: 77, Had. No: 63.
(3) Kur'an-ı Kerim: El Bakara Sûresi: 185.
(Yusuf KERİMOĞLU, Emanet ve Ehliyet,C/1, sh:44)