Her  imam kendi vakitlerini kıldırır. Meselâ biri gündüz namazlarına, diğeri gece namazlarına görevlendirilmişse, her biri görevli olduğu vakti kıldırır, diğerinin vaktine tecâvüz edemez. Bir tahsis olmaksızın iki imam tâyin eder ve günlerini belirtirse her imam kendi günlerinde imam olmaya hak sahibidir. Genel olarak iki imam tâyin etmiş vakit ve günleri belirtmemişse ilk geçen namazı kıldırır. Diğeri o vakitte başkalarına imam olamaz. Çünkü Selâtin camilerinde bir vakitte cemaatle namaz birden fazla kılınamaz. İlk geçen imamın namaz kıldırması hakkıdır, meselesi ihtilaflıdır. Burada öne geçmek, imam olmak iki suretle olur. Ya ınescidde ilk hazır olanın bulunması sebebiyle, yahut imamlığa ehliyette üstün oluşu sebebiyledir.

       Aynı şartlari taşıyan iki imam, bir vakitte hazır olsa, halîfe de hangisinin diğerine üstün olduğunu belirtmese o zaman aralarında anlaşırlar ve hangisinin kıldıracağını   kendileri kararlaştırırlarsa o tercih edilir. İhtilâf gösterirlerse bu durumda iki hâl yolu vardır. Ya aralarında kur'a çekilir, yahut o cami halkının, ikiden  birini  seçmelerine  müracaat  edilir.

       Aksi belirtilmemişse tâyin olunan imam, müezzinlerini kendi tâyin eder. Çünkü ezan namazın sünnetlerindendir. Namazı kıldırmaya kim tâyin edilmişse, namaza âit hususları onun yerine getirmesi, yetkisi içine girer. İmam, vakit ve ezan için lüzum gördüğü kadar müezzin seçer. Başka mezhepte olanlar bu görüşte değilseler de imam, Şafiî mezhebinden ise namazları vakitlerin ilk kısmında kıldırmada acele eder, ezanı ağır ağır, ikâmeti de teker teker okutturur. Başka mezheplerin görüşü aksine ise de.

        Namazda imam kendi rey ve içtihadına göre hareket eder. Şafiî mezhebinde ise besmeleyi, sabah namazlarında kunut duasını açıktan okur. İmam tâyin eden şahıs, halîfe ve cemaat onu bu hareketinden men edemez. İmam, Hanefî mezhebinden ise, besmeleyi açıktan okumaz, sabah namazlarında kunut duasını terk eder. Kendi mezhebince amel eder, kimse onun bu hareketine karşı çıkamaz.

        Namazla ezan arasındaki fark: İmam namazı mezhebine göre kıldırır. Müezzin ise başkalarını düşünerek ezan okur. Bu bakımdan cemaat, müezzinin görüşüne karışabilir. Müezzin, kendi mezhep ve görüşüne göre ezan okumak isterse, genel izinden sonra kendi şahsı için gizliden kendi mezhebine göre husûsî ezan okuyabilir.

        Tâyin edilecek imamda aranılacak vasıflar beştir.

        1- Erkeklik,

        2- Dürüstlük, âdil olmak,

        3- İyi okuyuculuk (karilik),

        4- Faküılik,

        5- Dilinin kekeme olmaması, sözlerinin anlaşılabilir olmasıdır.

        Çocuk, fâsık ve köle birisi imam olmuşsa, imamlığı muteber, fakat imam tâyini muteber değildir. Çünkü küçüklük, kölelik, fâsıklik imamlığa engel değil, bir makama tâyine engeldir. Resûluîlah (s.a.v), çocuk olmasına  rağmen Amr b. Mesleme'ye, kabilesine namaz kıldırmasını emretmiştir. Çünkü onların en iyi okuyanı  Amr  idi.   Yine  Peygamber (s.a.v), kendi kölesinin ardında namaz kılmış ve şöyle buyurmuştur:   "Her iyi ve kötünün ardında namaz kılınız." (2)

       İmam olacak şahsın kıraat yönünden bilgisinin en az derecesi Fatiha sûresini, fıkıh yönünden ise en az namaza ait hükümleri bilmesidir. Ancak böyle bir şahıs imamlığa hak kazanır. Kur`an`ın tamâmını ezbere bilir, bütün fıkıh hükümlerine vâkıf olursa tercih sebebidir. Fakih olan fakat kıraati çokça bulunmayan biri ile kıraati olup, fıkhı bilgisi olmayan iki şahsın imamlığı söz konusu olursa fıkhı bilgisi olan, diğerine tercih edilir. Fatihayı biliyorsa bu yeterlidir. Çünkü kıraat nihayet mahdud miktarda âyet-i kerîmeyi bilmeyi gerektirir. Halbuki namazda karşılaşılacak hâdiseler pek çoktur. Bunları bilmek de fıkhî bilgiye bağlıdır. Tâyin olunan imam  ve  müezzinin  gördükleri  göreve  karşılık  hazîneden  geçimleri  miktarınca  ücret  almaları  münâsiptir.  Ebû Hanîfe aksi görüştedir.

       bb)  Umûmî mescidler: Cadde kenarlarında, umûma mahsus bölgelerde ve kabile içinde yapılan mescidlerdir. Halîfenin bu türlü mescid inşa edenlere ve oraya imam tâyinine itirazı olamaz. Mescidi inşâ edenlerin ittifak ettikleri bir şahıs imam tâyin edilir. Tâyin edilen imamdan artık vaz geçemezler. Şayet imam hâlini değiştirirse, o zaman değiştirirler.

       Genel mescide imam tâyin edilen bir şahsa, halef olacak birini de nâib olarak tâyin edemezler. Mescidin cemaatı, imam bulunmayınca o an için nâib seçerler. Mescidin cemaati imam seçiminde ihtilâf ederlerse ekseriyetin görüşü üzere imam seçilir. İhtilâf gösterenler aded bakımından müsavi iseler, halîfe dince en dindar, en yaşlı, en iyi okuyan, en fakih birini imam seçer. Halîfenin imam seçişi, ihtilâf gösterenler için mi? Yoksa o mescide gelen bütün cemaat için mi geçerlidir? Bu hususta iki fikir vardır.

      Bir şahıs mescid yaptırır kendisi de imamlığa ehil olmazsa mescidin komşularından biri imamlık ve müezzinlik yapar. Ebû Hanîfe'ye göre, mescidi yaptıran imamlığa ve müezzinliğe en lâyık olanıdır. Bir grup, bir evde namaz için hazır bulunsa ev sahibi fazilette, hazır cemaat fertlerinden biraz aşağı da olsa, yine imamlığa o müstehaktır. Halîfe de orada olsa, bir görüşe göre, idareciliği genel olduğundan imamlığa da müstehaktır. İkinci görüşe göre de, mülkünde tasarrufta özel bir yetkiyi hâiz olduğundan ev  sahibi imamlığa lâyıktır.

     a) Ebû Hanîfe ve Iraklı diğer hukukçulara göre: Cuma imamlığı devlet reisinin yapması gereken işlerdendir. Cuma namazı ancak Devlet Reisinin veya naîb tâyin edeceği birinin hazır bulunması ile sahih olur.

    b) Şafiî ve Hicazlı diğer hukukçulara göre de: Cuma namazına imam tâyini sünnettir. Devlet Başkanının hazır bulunması cumanın şartından değildir. Namaz kılanlar Cumanın şartlarına göre namazı edâ ederlerse, namazları muteberdir.

     Her ne kadar imam tâyini uygun olmazsa da kölenin Cuma imamı olması caizdir. Çocuğun Cuma imamlığı hakkında iki görüş vardır. Bir fikre göre: Köy olsun, şehir olsun, ancak zarurî sebeplerle etrafa gidilebilen bir yer ise ve kış-yaz gidilip gelinmiyorsa o yer sakinlerine çocuğun imamlığı muteberdir. Ebû Hanîfe'ye göre Cuma yalnız şehirlerde kılınır. Bu bakımdan çocuğun köylerde imamlığı caiz değildir. Burada sözü geçen şehir teriminin hukukî tarifi ise: İdarî ve cezai kaideleri yürüten bir idarecinin, kazaî hükümleri yerine getiren bir hâkimin bulunduğu yerlerdir. Ebû Hanîfe şehir dışında oturanlara cuma farz değildir, der.

     Şafiî ise şehir dışındakilere şehirde okunan ezan sesi duyuluyorsa onlara da cuma farzdır, der.

   Cuma namazı kılınacak yerdeki cemaat adedinde de ihtilâf vardır. Şafiî'ye göre: Cuma namazı farz olan topluluktan kadınlar, köleler, misafirler çıktıktan sonra 40 kişinin bulunması gerekir. Şafiî mezhebi hukukçuları imamın bu miktara dâhil olup olmadığı konusunda ihtilâf etmişlerdir.

     1- Bir kısmı imamdan başka 40 kişinin bulunması gerekir,

     2- Bir kısmı da imamla birlikte 40 kişinin bulunması gerekir, derler.

     3- Zührî ve Muhammed b. Hasan'a göre, imamdan başka 12 kişinin bulunması gerekir.

     4- Ebû Hanîfe ve Müzenî'ye göre, imamla birlikte 4 kişinin bulunması gerekir.

     5- Leys b. Sa'd ve Ebû Yusuf a göre, biri imam olmak üzere 3 kişi ile cuma namazı kılınır.

     6- Ebû Sevr'e göre de, diğer namazlar gibi Cuma namazı da bir imam ve bir kişi de cemaat olmak üzere 2 kişi ile kıhnabilir.

    7- İmam Mâlik'e  göre,  Cumanın  kılınabilmesi  için   adet mühim  değildir.  Mühim  ve  muteber  olan, çoğu  seferi  olmayan  kimselerden  olmasıdır.     Cemâat olacak şahısların orada uzun süre oturması gerekir. Yolculukta ve şehir dışında cuma farz değildir. Ancak bir beldenin, evlerine ulaşınca cuma farz olur.

     Şehir geniş ve köylere evleri bitişik, halk da kalabalıksa şehrin diğer namaz kılınan yerlerinde Cuma namazı kılınır. Binaların bitişik oluşu bu şekil harekete engel teşkil etmez; Bağdat gibi. Bir şehrin camisi genişse, halkın tamâmını da alabiliyorsa, (Mekke gibi) o zaman yalnız bir yerde namaz kılınır. Şehrin evleri bitişik, camisi de kalabalık yüzünden cemâatin tamâmını alamıyorsa, (Basra gibi), Şafiî'ler halkın kalabalık oluşu zaruretine binâen birden fazla bir yerde cemâatle namaz kılınıp kılinamıyacağı hususunda fikir ayrılığı göstermişlerdir. Bazıları cuma namazı başka yerde kılmak da caizdir der, bir kısmı da, yer darsa genişletilsin, dışarılarda, caddelerde cuma kılsınlar, başka bir yerde cuma namazı kılmak olmaz, topluluğu bölmeye, muhtelif yerlerde cuma namazı kılmaya bir mecburiyet yoktur, derler.

     Bir şehirde, iki yerde cuma namazı kılınırsa ora halkı namazı vakit yönünden ayırt etmemelidirler. Bir ayrılık olursa bu meselede iki görüş vardır.

    1-Bir görüşe göre, namazı ilk kılanlarinki yerine gelmiştir. Geç kılanlarinki yerine gelmemiştir. Yeniden öğle namazını iade etmeleri gerekir.

    2-Ikinci görüşe göre, camilerden büyük olanın ve Sultanın hazır bulunmuş olduğu yerde kılman cuma namazı muteberdir. İsterse burada kılman namaz önce kılınsın,  isterse  sonra  kılınsın.  Küçük namazgahta, camide kılınan namaz, yerine gelmemiştir. Ora cemâati öğle namazını iade ederler.

     Cuma namazına imam tâyin edilen, beş vakit namazı kıldıramaz. Beş vakit namaza imanı tâyin edilenin Cuma namazını kıldırabilip kıidıramıyacağı hakkında görüş ayrılığı'vardır. Yalnız Cuma namazını başlı başına bir ibâdet kabul edenlere göre, beş vakit namaza imam  tâyin edilen, cuma namazına imam olamaz. Cuma namazını o günün öğle namazına sayanlar, beş vakit namaz için tâyin edilen imamın cuma namazına imamlığı caizdir, derler. İmam olan şahıs, Cuma namazının 40 kişiden aşağı cemaat olunca namazın kılınamıyacağı görüşünde ise, gerçekten cemâat de 40 kişiden aşağı ise, cemaatın görüşü de 40 kişiden aşağı da olsa cuma namazının kılınacağı noktasında ise, Cuma imamı, onlara  imam  olamaz.   İşte o zaman cemaat arasından, cemâatin görüşünde olan birini kendine halef  tâyin  eder.   O, cumayı kıldırır. İmam, 40 kişiden az olunca da cuma namazı kılınabileceği görüşünde, cemâat de aksi görüşte ise ve cemâat de 40'dan azsa   imam  ve  cemâate  cuma   namazı  kılmak  gerekmez.   Çünkü   cemâat,  40'dan  fazla olunca cuma namazının  sahih olacağı görüşünde, imam ise cemâat 40'dan az olduğu için cuma namazı kılacak cemâat bulamamaktadır. Cuma imamı tâyin eden halîfe imama, "40'dan az cemâate namaz kıldırma" demişse,  imamın  mezhebine göre 40'dan az cemâatle cuma namazı kılınacak da olsa namazı kıldıramaz. Çünkü cuma imamlığı 40 kişi için muteber, 40'dan aşağı  da  ise   muteber  değildir.   Yalnız  40'dan  az  olunca   kendisi   imamlıktan  men  edilmesine rağmen cemâatten birini kendisine halef tâyin eder, o, cumayı  kıldırır.  Tâyin  eden  başkan  "40'dan  az cemaate Cuma namazı kıldırmasını" emretmişse,  imamın   mezhebi de  aksi   görüşte ise iki durum vardır.   İmamın  yönünden cuma namazı kılınamıyacağından, cumayı kıldırması bâtıldır,  ikinci görüşe göre, cemaattan "cemâat 40 kişiden de az olsa cuma namazı kılınır" görüşünde olan birini imamlığa halef tâyin eder, o cuma namazını kıldırır. Böylece Cuma namazı da muteber olmuş olur.

     Cemaatle kılman sünnet namazlarına imamlık 5 yerdedir,

     a) İki bayram namazları,

     b) Ay ve Güneş tutulması namazları (Salât-ı Husufeyn),

     c) Yağmur Duası namazı (Salât-ı İstiska).

    Bu namazlar cemâatle kılınabileceğinden imam tâyini menduptur. Tek başına da kalınabilir. Sünnet namazlara imamlık hükmünde ihtilâf olmuştur. Bazı Şâfıîlere göre, bu namazlara imamlık sünnet-i müekkededir. Bir kısım Şâfilere göre de, İmamlık, farz-ı kifâyedir. Yalnız 5 vakit namaza, yalnız Cuma namazına imam tayin edilen şahıs, sözü geçen sünnet namazlara imam olamaz. Ancak bütün namazları kıldırmaya imam tâyin edilmişse sünnet namazlarına da imam olur.

    a) Bayram namazı vakti, güneşin doğuşundan zeval vaktine (Öğle namazı vakti yakınına) kadardır. Kurban bayramı namazını acele, Ramazan bayramı namazını geç kılmak tercih edilir. İki bayramın arefesinde güneşin batışı ânından itibaren tekbîr getirilir, bu tekbirler bayram namazına kadar olan namazlardan sonra okunur. Kurban bayramında getirilecek tekbirler birinci bayram günü öğle namazından itibaren dördüncü bayramın ikindi vaktine kadar farzlardan sonra okunur. Bayram namazları hutbeden önce, cuma namazı da hutbeden sonra kılınır. Peygamberin sünneti de böyledir.

     Özellikle iki bayram namazında fazla tekbirler alınır.