2-MU'TEZİLE
Resül-i Ekrem (s.a.v.) Kaderiyeciler hakkında şöyle buyurmuştur : "Kaderiye bu ümmetin Mecusi'sidir." (el-Acluni,Keşfu'l-Hufa, c/2,sh:91. Beyrut 1352) Tamamen, akli ve ilmi ayrılıktan doğdu. Felsefi düşüncelerin etkisiyle, dinin her hüküm ve safhasını akılla çözme gayret ve görüşündedirler. Bu mezhebin kurucusu tabiinden Hasan-ı Basri hazretlerinin talebesi Vasıl bin Ata'dır. "Büyük günah işleyenin durumu" ile ilgili soruya verdiği cevapta hocasından ayrıldığı için "Mu'tezile" ismini almışlardır.
Mu'tezile mezhebine göre, büyük günah işleyen bir kişi kesinlikle mü'min değildir. Ama kafir de değildir. Ya nedir? İkisinin arasında bir şeydir. "Elmenziletu beynel menzileteyn." derler. Yani iki menzil arasında bir yerdedir. Ne kafirdir, ne de mü'mindir. Bir diğer çıkış noktaları ise Kader meselesidir. Kader meselesinden dolayı bunlara "Kaderiyeciler" de denilmektedir. Zira bunlar, Kaderi inkar ve kulun fiillerinde hür olduğu inancındadırlar. Bunun tam zıddı ise Cebriye mezhebidir. Mu'tezile mezhebi kendi arasında yirmi fırkaya ayrılmıştır. Her fırka birbirini tekfir etmişlerdir. Bu fırkalar şunlardır:
1-Vasıliyye 11- Hişamiyye
2- Amraviyye 12- Sumamiyye
3- Huzeliyye 13- Cahıziyye
4- Nazzamiyye 14- Behşemiyye
5- Esvariyye 15- Cubbaiyye
6- Muammeriyye 16- Hayyatiyye
7- İskafiyye 17- Kabiyye
8- Caferiyye 18- Merisiyye
9- Bişriyye 19- Şehhamiyye
10- Murdariyye 20- Salih Kubbaiyye.
Ayrıca İslam dairesinden çıkmış olan iki fırka daha vardır ki onlar da
1- Habıtıyye 2- Himariyye'dir.
Hind Felsefesini ve Hellenist
kültürü İslam alemine taşıyan ve İslam inancına bulaştıran mezhep budur
denilebilir. Zira; Abbasi Halifelerinden Me'mun zamanında "Beytü'l - Hikme"
denilen; (yani, mütercimler mektebi, bilgi okulu) bir müessese kurularak
Yunanca,Hintçe ve İbranice'den İslam akaidini sarsıcı ve yıpratıcı ne kadar eser
varsa hepsi terceme ettirilmiştir. Bazı alimler Mu'tezile mezhebini
Kaderiye mezhebi ile birlikte işlerlerken; bazı alimler de ayrı ayrı
mezhepler olarak işlemişlerdir. Ehl-i Sünnet Ve'l - Cemaat'tan
ayrıldıkları sapık görüşlerine gelince :
1- Büyük günah işleyenler tevbe etmeden ölürlerse ebedi Cehennemde kalır. Çünkü
iki Menzil arasındadırlar. Tevbe edilirlerse af edilirler...
2- Allahü Teala (cc)'nın zatı sıfatlarını kabul etmezler. Bütün sıfatları Kıdem
sıfatına racidir.
3- İman aklen vaciptir.Nakil olmasa da insan Allah'a ve emirlerine uyması
gerekir.
4- Amel imandan cüzdür. Ameli terk edenin imanı eksilir.
5- Kul fiilinin halikidir. Kul hürdür. İrade ettiği her şeyi yapar. Yapıcı
kendisidir.
6- Allah kul için iyi ve faydalıyı yaratmaya mecburdur.
7- Büyük günahlar, iyi amelleri de yok eder.
8- Helal olan rızıktır. Haram olan rızık değildir, derler.
KAYNAKLAR
1-Abdulkahir el-Bağdadi, El-Fark Beyne'l-Fırak
2-İbn-i Abidin, Reddü'l - Muhtar.
3-İmam-ı Azam, Fıkh-ı Ekber Şerhi,Aliyyü'l-Kari.
4-Prof. Dr.N.Ebu Zehra, Mezhepler Tarihi.
5-Prof. Dr.N.Canan,Kütüb-i sitte, Terceme ve Şerhi.
6-Said Havva, El-Esas Fi's-Sünne, İslam Akaidi.
7-Osman Keskioğlu, Fıkıh Tarihi ve İslam Hukuku.
8-Ömer en-Nesefi, Akaid.
9-Aylık Dergi, Ehl-i Sünnet Tetkikleri.
10-Sadru'l- İslam Muhammed Yüsr el-Pezdevi, Ehl-i Sünnet Akaidi.
11-Ali Nar, Akaid Risaleleri.
12-Prof.Şerafettin Gölcük, İslam Akaidi.
13-Prof. Dr.N.Abdurrezzak Samarrai, Dünden Bugüne Tekfir Olayı.
14-M. Çağlayan. Ehl-i Sünnet ve Akaidi.
15-Mevdudi, Hilafet ve Saltanat.
16-Prof. Dr. Abdulkadir Şeybe, Çağdaş Dünya Mezhepleri.
17-Prof. Dr. Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi.
18-Şamil İslam Ansiklopedisi. A.AZİZ