2-MU'TEZİLE

Resül-i Ekrem (s.a.v.) Kaderiyeciler hakkında şöyle buyurmuştur : "Kaderiye bu ümmetin Mecusi'sidir." (el-Acluni,Keşfu'l-Hufa, c/2,sh:91. Beyrut 1352)   Tamamen, akli ve ilmi ayrılıktan   doğdu. Felsefi   düşüncelerin   etkisiyle,   dinin   her   hüküm ve safhasını akılla çözme   gayret   ve   görüşündedirler. Bu mezhebin kurucusu tabiinden Hasan-ı Basri hazretlerinin   talebesi  Vasıl bin Ata'dır. "Büyük günah işleyenin durumu" ile ilgili soruya verdiği   cevapta   hocasından   ayrıldığı   için   "Mu'tezile"   ismini   almışlardır.

Mu'tezile mezhebine göre, büyük günah işleyen bir kişi kesinlikle mü'min değildir. Ama kafir de değildir. Ya nedir? İkisinin arasında bir şeydir. "Elmenziletu beynel menzileteyn." derler. Yani  iki menzil   arasında   bir yerdedir.   Ne kafirdir,  ne de   mü'mindir. Bir diğer çıkış noktaları ise Kader meselesidir. Kader meselesinden dolayı bunlara "Kaderiyeciler" de denilmektedir.   Zira bunlar, Kaderi  inkar  ve kulun fiillerinde hür olduğu inancındadırlar.  Bunun tam zıddı ise Cebriye mezhebidir. Mu'tezile mezhebi kendi arasında yirmi fırkaya ayrılmıştır. Her fırka birbirini   tekfir   etmişlerdir.   Bu   fırkalar   şunlardır:

1-Vasıliyye                                                   11- Hişamiyye

2- Amraviyye                                               12- Sumamiyye

3- Huzeliyye                                                 13- Cahıziyye

4- Nazzamiyye                                             14- Behşemiyye

5- Esvariyye                                                15- Cubbaiyye

6- Muammeriyye                                        16- Hayyatiyye

7- İskafiyye                                                 17- Kabiyye

 8- Caferiyye                                               18- Merisiyye

 9- Bişriyye                                                  19- Şehhamiyye

10- Murdariyye                                           20- Salih Kubbaiyye.

Ayrıca   İslam  dairesinden   çıkmış   olan   iki   fırka   daha   vardır  ki  onlar  da

      1- Habıtıyye                          2- Himariyye'dir.

Hind Felsefesini ve Hellenist kültürü İslam alemine taşıyan ve İslam inancına bulaştıran mezhep budur denilebilir. Zira; Abbasi Halifelerinden Me'mun zamanında "Beytü'l - Hikme" denilen; (yani, mütercimler mektebi, bilgi okulu) bir müessese kurularak Yunanca,Hintçe ve İbranice'den   İslam   akaidini  sarsıcı ve yıpratıcı ne kadar eser varsa hepsi terceme ettirilmiştir. Bazı   alimler   Mu'tezile   mezhebini    Kaderiye   mezhebi   ile birlikte    işlerlerken;    bazı alimler de ayrı ayrı mezhepler olarak    işlemişlerdir.    Ehl-i Sünnet Ve'l - Cemaat'tan  ayrıldıkları   sapık   görüşlerine    gelince :
1- Büyük günah işleyenler tevbe etmeden ölürlerse ebedi Cehennemde kalır. Çünkü iki Menzil arasındadırlar.  Tevbe   edilirlerse   af  edilirler...
2- Allahü  Teala (cc)'nın  zatı sıfatlarını kabul etmezler. Bütün sıfatları Kıdem sıfatına racidir.
3- İman aklen vaciptir.Nakil olmasa da insan Allah'a ve emirlerine uyması gerekir.
4- Amel imandan cüzdür. Ameli terk edenin imanı eksilir.
5- Kul fiilinin halikidir. Kul hürdür. İrade ettiği her şeyi yapar. Yapıcı kendisidir.
6- Allah kul için iyi ve faydalıyı yaratmaya mecburdur.
7- Büyük günahlar, iyi amelleri de yok eder.
8- Helal olan rızıktır. Haram olan rızık değildir, derler.

KAYNAKLAR

  1-Abdulkahir el-Bağdadi, El-Fark Beyne'l-Fırak

  2-İbn-i Abidin, Reddü'l - Muhtar.

  3-İmam-ı Azam, Fıkh-ı Ekber Şerhi,Aliyyü'l-Kari.

  4-Prof. Dr.N.Ebu Zehra, Mezhepler Tarihi.

  5-Prof. Dr.N.Canan,Kütüb-i sitte, Terceme ve Şerhi.

  6-Said Havva, El-Esas Fi's-Sünne, İslam Akaidi.

  7-Osman Keskioğlu, Fıkıh Tarihi ve İslam Hukuku.

  8-Ömer en-Nesefi, Akaid.

  9-Aylık Dergi, Ehl-i Sünnet Tetkikleri.

10-Sadru'l- İslam Muhammed Yüsr el-Pezdevi, Ehl-i Sünnet Akaidi.  

11-Ali Nar, Akaid Risaleleri.

12-Prof.Şerafettin Gölcük, İslam Akaidi.

13-Prof. Dr.N.Abdurrezzak Samarrai, Dünden Bugüne Tekfir Olayı.

14-M. Çağlayan. Ehl-i Sünnet ve Akaidi.

15-Mevdudi, Hilafet ve Saltanat.

16-Prof. Dr. Abdulkadir Şeybe, Çağdaş Dünya Mezhepleri.

17-Prof. Dr. Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi.

18-Şamil İslam Ansiklopedisi.          A.AZİZ