MATÜRiDi MEZHEBi
(MUHAMMED B. MUHAMMED B. MAHMUD)
Maturidi akaidine bağlı olan bir çok müslüman bağlı olduğu akaidden habersizdirler. Yer yer sorduğumuz müslümanlar akaid imamlarının ismini dahi bilmemektedirler! Onun için akaid imamımızla ilgili bazı bilgileri de sizlere hazırlamaya çalıştık.
Fıkıhta Hanefi mezhebindendir. Ebu Bekr Ahmed el-Cürcani'den ve Ebu Nasr el-Iyaz'dan hadis ve fıkıh öğrenmiştir. Bir çok ulemadan ders almış, ilim müzakeresinde bulunmuştur. Tevhid ilminde parmakla gösterilir bir mertebeye gelmiş, bid'at ehlini susturup durduracak bir güce ermiştir. Onun için kendisine kelam âlimlerinin imamı manasına İmamü'l-Mütekellimin adı verilmiştir.
Kendisi tefsirde de büyük bir alimdir. 80 ciltten müteşekkil tefsiri Ehli Sünnet itikadını aksettiren çok kıymetli bir eserdir. Kendisi tarafından takrir edilen dersleri talebeleri tarafından yazılmış, Ala'üd-Din Muhammed es-Semerkandi tarafından tedvin olunmuştur. Eserin aslı kaybolmuştur.
İmam Hazretleri Hicri 333 tarihinde vefaat etmiştir.
Eserlerinden Bazıları:
1- Te'vilatü'l-Matüridiyye fi Beyanı Usuli Ehli's-Sünne ve Usuli't-Tevhid.
2- Kitabü't-Tevhid.
3- Meâhizü'ş-Şerayi.
4- Kitabul-Cedel.
5- Kitabü Evhâmi'l-Mutezile.
6- er-Reddü aler-Revafiz.
7- er-Reddü alel-Karamita." (119)
Bazı yazarlar İmam Maturidi'yi (rh.a.); tanıtırken birincil dereceden aklı esas aldığını söylemek gibi bir yanlışa düşmektedirler. Bu husus çok yanlıştır. Dolayısıyla İmam Maturidi'nin, naklin esas olduğunu söyleyen Fukahaya karşı çıktığını iddia etmekte yanlıştır. Bu tezin imam adına ileri sürülmesi tutarsız bir tezdir. Aklı kullanmayı yasaklayan hiçbir Maturidi alimini düşünmek mümkün değildir. Ancak akıl naklin (VAHYİN) önüne geçebilir mi, geçemez mi? sorusuna verilecek cevap çok önemlidir. Eğer, denilmek isteniyorsa ki; "İmam Maturidi (rh.a.) aklı vahyin önüne geçirmiştir" bu çok yanlıştır. Ayrıca bu tez İmama bir iftiradır. Onun için dinin bize ulaşması nakil yoluyla olmuştur. Akıl ise Vahyi anlamada, kavramada bir nur görevi üstlenmiştir. Her zaman akıl Vahye tabi olmuştur. Hz. Adem (a.s.)'den bu yana hep böyle olmuştur. Bundan sonra da İnşa'ALLAH böyle olacaktır... Akıl yalnız başına hiçbir hakikati bulamaz. Zaten Maturidiye'nin Mu'tezile'den ayrıldığı en önemli esaslardan birisi budur. Bu temel kaide sakın unutulmamalıdır.