Bu mezheb  yapısı, inancı  itibariyle   Mutezile   mezhebinin   tam   zıddıdır.  Kurucusu, Cehm bin Safvan'dır. Mu'tezile; ezeli takdiri, Allah'ın kul için çizip sınırladığı, irade ve hareket tarzını tamamen iptal edip, kulu tam hür, işini kendi yaratacak kadar müstakil sayarken; Cebriyye Mezhebi kulu tam esir sayar. Kul da ihtiyar ( seçme ve tercih) yetkisi kabul etmez. İnsan rüzgar önünde kuru yaprak gibidir. Yapan, eden Allah'dır. İnsan alet ve iradesiz vasıtadır, der. Mu'tezile ne kadar hodbin ise, bunlar da o derece bedbindirler.

Sonuçta : Günah-sevap, öte alemde hesap ve ikab da şüpheye düşerler. Çünkü insan mes'ul değil, mazur oluyorlar. Böyle olunca da : Cennet ve Cehennemin de bir anlamı kalmaz. Buradan giderek Cebirciler çok garip iddia ve kanaatler yaymışlardır. Birçok kolu olan Cebriyye'nin temel ve müşterek görüşleri:

1-İman marifettir. Allah'ı bilmeyen mü'min olamaz.

2-Allah'ın ilmi hadistir.Vukuundan önce bilinmez.Kelam sıfatı da hadistir.

3-Ru'yetullah mümkün değildir. (Mu'tezile ile birleştiler.)

4-Her türlü "Halk" (yaratma) ve fiil Allah'a mahsustur. Kulun, irade hürriyet ve ef'ali yoktur.

5-Cennet ve Cehennem ehli dahil olduktan sonra fanidir Bu mezhep siyasi olarak değil de, "Kader ve Kaza" tartışmaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Mu'tezilenin tam tersinden akılcıdırlar. Daha sonra sofiler arasında görülen Cebirci yorum ve ifadeler, bir teslimiyet eseridir. Sefahate düşmüş, dini emirleri yaşayamadığı için bir isyan veya iç çöküntü yüzünden. Vebali Kadere ve Halike yükleme meylinde olan fertler çok görülür. Ancak sistemli bir mezhep yoktur. (Ali   NAR,   Akaid   Risaleleri, sh:38)

 6- Kul yaptığı işleri , gücü,iradesi ve seçme serbestisi olmaksızın, mecburen yapar.

7- Mesela; "Ağaç meyve verdi, Su aktı, Gök yağmur yağdırdı, Güneş battı, Gök bulutlandı, Yerler yeşerdi, Güneş doğdu, Zeyd öldü, bina dikildi" gibi. Bunların bu işleri yapmaya gücü ve kudreti yoktur. Asıl yapan Allah'tır. İnsan da aynen öyledir.

8-Cebriyeciliği ilk önce Yahudilerin icad ettiği onlardan da Ca'd b.Dirhem isminde bir Müslüman'ın öğrendiği , daha sonra onu Müslümanlar arasında yaydığı Cehm b. Safvan'ın da Cebriyeciliği bundan öğrendiği söylenmektedir.

9-Hiçbir şey ebedi değildir. Cennet ve Cehennemde dahil.

10- İman bilmek demektir.İnkar ise bilmemek demektir. Yahudilerin,Hıristiyanların, müşriklerin tamamı mümindir.

11-Kur'an-ı Kerim mahluktur, derler.

12-İnsanın ne bir iradesi, ne de fiili vardır.

13-Güzel Bir tartışma. (Sünni bir alim ile Cebriyeci bir kimse arasında) Ayrıca Hasan-ı Basri (R.A.) tarafından bir Cebriyeciye atfen yazılan mektupta şu cümlelerin yer aldığı görülmüştür : "Kim, Allah'a, kaza ve kaderine iman etmezse, o kişi küfre girmiştir. Kim, kendi günahını Rab bine yüklerse, o da kafir olmuştur. Allahu Teala (c.c) kendisine zorla itaat edilen veya zorla isyan edilen değildir." (Prof. Dr. Muhammed Ebu ZEHRA, Mezhepler Tarihi, sh:126-130)

14-Allahu Teala, mü'minleri mü'min olarak, kafirleri de kafir olarak yaratmıştır. İbliste kafir olarak kalacaktır. Hz.Ebu Bekir, Hz.Ömer, İslam'dan önce de mü'min idiler...derler. (İmam-ı Azam, Fıkh-ı Ekber, Aliyyül -Kari Şerhi, sh: 95)